Muziek
Gnawa-, rwayess- en dekkamuziek
De muziek die aan tafel komt bij het fantasia-diner: wat Gnawa, rwayess en Dekka Marrakchia zijn, welke instrumenten je moet herkennen en hoe je meedoet.
Reserveer de fantasia-avond ↗Drie tradities, één diner
De troupes die bij het fantasia-diner tussen de tafels bewegen, komen uit heel verschillende hoeken van de Marokkaanse muziek. Gnawa is spirituele muziek met wortels in West-Afrika. De rwayess zijn de dichter-zangers van de Amazigh Souss, de regio rond Agadir. Dekka Marrakchia is een percussietraditie uit Marrakech. Ze op één avond horen is een snelle rondreis door het geluid van het land, en een beetje kennis van elk maakt de optredens aan tafel veel rijker. Dit is waar je naar moet luisteren en kijken.
Gnawa: castagnetten en de guembri
Gnawamuziek groeide uit de liederen en rituelen van West-Afrikanen die naar Marokko werden gebracht, en UNESCO, dat het in 2019 op de lijst plaatste, beschrijft het als soefi-broederschapsmuziek die het sacrale en het seculiere vermengt. Twee instrumenten bepalen het geluid: de qraqeb, grote ijzeren castagnetten die in snelle, in elkaar grijpende ritmes klapperen, en de guembri, een driesnarige luit waarvan de diepe, zoemende bas de muziek leidt. Liederen herhalen een regel of twee steeds opnieuw, en dat geeft Gnawa zijn hypnotiserende kracht. UNESCO voegt eraan toe dat stadstroupes kleurrijke geborduurde kostuums dragen, terwijl plattelandsgroepen de voorkeur geven aan wit.
Van helende nachten tot festivalpodia
In de kern is Gnawa ceremonieel. De nachtelijke rituelen, lila genoemd, worden geleid door een meestermusicus, de maâlem, en zijn bedoeld om te helen en een gemeenschap samen te binden. In de afgelopen decennia heeft de muziek ook haar weg gevonden naar publieke podia, het bekendst op het Gnaoua World Music Festival in Essaouira, dat sinds 1998 elk jaar in juni plaatsvindt en waar Gnawa-meesters samenspelen met jazz-, blues- en reggaemuzikanten. Wat u bij een dinershow hoort, behoort tot die publieke kant van de traditie.
Rwayess: de dichter-zangers van de Souss
De rwayess, ook wel rrways geschreven, zijn de muzikanten van de Shilha, het Amazigh-volk van de Souss en de Hoge Atlas. Een groep wordt geleid door een raiss, een zanger en dichter. Een voorstelling opent traditioneel met de astara, een instrumentaal stuk op de rebab of de lutar dat de melodie vastlegt, gevolgd door tamboerijn en fluit; dan volgen gezongen poëzie, dans en een slotdeel dat versnelt en abrupt stopt. Agadir, vaak de hoofdstad van de Amazigh-cultuur genoemd, is het thuisland van deze muziek.
Dekka Marrakchia: de drummers
Dekka Marrakchia ontleent zijn naam aan het Arabische woord voor slaan, en het is volledig percussie en stem. Spelers staan in een kring en zingen terwijl ze op kleine kleitrommels, een grote lijsttrommel en paren metalen cimbalen slaan, waarbij een leider de groep van een langzaam ritme naar een snel ritme stuurt. In Marrakech hoort het bij het Ashura-festival, en een verwante vorm wordt gespeeld in Taroudant, in de Souss. Wanneer het tempo opspringt, is dat uw teken om mee te klappen.
Ahwach, de dans van de dorpen
Ahwach staat niet op het ticket, maar het is de eigen collectieve kunst van de Souss, en u kunt het tegenkomen op festivals in de regio. Twee rijen performers, vaak mannen tegenover vrouwen, wisselen gezongen poëzie, dans en lijsttrommelritmes uit. Wikipedia merkt op dat het zelden buiten afzonderlijke dorpen wordt opgevoerd, omdat een volledige troep tientallen mensen kan omvatten. Elke korte versie die voor bezoekers wordt opgevoerd, is een klein stukje van iets veel groters.
Hoe u meedoet
Klap op de maat, glimlach en laat de muzikanten leiden. Als een speler u wenkt om te komen dansen, verwacht niemand meer dan een paar passen in de kring, en met een glimlach nee zeggen mag ook. Muzikanten aan de tafels zijn aan het werk, dus houd telefoons uit hun gezicht en film vanuit uw stoel. Applaus voor elke troep wanneer die naar de volgende tafel gaat; de volgende is nooit ver weg.
Bronnen